PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ TRONG TUYỂN DỤNG, NÊN CHĂNG?

PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ TRONG TUYỂN DỤNG, NÊN CHĂNG?

(Bài của tôi - bút danh Hữu Nguyễn - gửi đăng trên TBKTSG hôm nay, các doanh nghiệp rất nên tham khảo. Vui lòng không bình luận quá khích!)

Vừa qua, dư luận xôn xao về việc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) công khai thông báo tuyển dụng lao động trong năm 2015 với chính sách ưu tiên cho con em trong ngành. Thông báo trên trang web, do Chủ tịch Hội đồng Tuyển dụng - Tổng giám đốc Agribank ký, ghi rõ: “Đối tượng ưu tiên là: con cán bộ hiện đang công tác tại các chi nhánh, văn phòng đại diện, các đơn vị thuộc Trụ sở chính của Agribank chưa có người con nào làm việc tại Agribank (con đẻ, con dâu, con rể, con nuôi hợp pháp) được cộng 30 điểm (thang điểm 100); trường hợp có từ 02 người con trở lên tham dự kỳ thi cũng chỉ cộng điểm ưu tiên cho 01 người con.”

Qua thông báo này, có thể thấy được Agribank đang áp dụng công khai chính sách tuyển dụng ưu tiên cho con của cán bộ đang công tác tại các đơn vị trực thuộc ngân hàng này. Tuy vậy, chính sách tuyển dụng này lại đi ngược lại với xu hướng chung của thế giới và của cả Việt Nam trong lĩnh vực tuyển dụng và sử dụng lao động.

Nhiều nước trên thế giới từ lâu đã nghiêm cấm sự phân biệt đối xử trong tuyển dụng và sử dụng lao động. Những hành vi phân biệt về sắc tộc, tôn giáo, giới tính, hình thể, thành phần xã hội, tình trạng hôn nhân… đều bị nghiêm cấm. Đặc biệt sự phân biệt đối với người tàn tật hay có khiếm khuyết về cơ thể, người bị nhiễm HIV... không chỉ bị nghiêm cấm mà còn bị xã hội lên án.

Tại Việt Nam, ngày 07 tháng 10 năm 2015, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 88/2015/NĐ-CP: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 95/2013/NĐ-CP ngày 22 tháng 8 năm 2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; trong đó Điều 4a, khoản 3 ghi rõ: “Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi phân biệt đối xử về giới tính, dân tộc, màu da, thành phần xã hội, tình trạng hôn nhân, tín ngưỡng, tôn giáo, nhiễm HIV, khuyết tật trong tuyển dụng, sử dụng và quản lý lao động”

Việc ưu tiên cho người này, đồng nghĩa với việc tước đi phần nào cơ hội của người kia trong tuyển dụng và sử dụng lao động, về mặt đạo lý là đáng chê trách, chưa nói đến chuyện vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc phổ biến về tuyển dụng và sử dụng lao động trên thế giới mà Việt Nam đang là một thành viên có trách nhiệm trong quá trình hội nhập. Hành vi này cũng vi phạm pháp luật Việt Nam, cụ thể là vi phạm một Nghị định mà Chính phủ vừa mới ban hành chưa ráo mực như đã nêu trên. Dư luận càng bất bình hơn khi sự vi phạm này lại được công khai bởi một ngân hàng lớn, có thương hiệu lớn như Agribank Viêt Nam.

Sau khi bị dư luận phản ứng, Agribank cho biết sẽ xem xét lại chính sách tuyển dụng này và tạm thời chưa cộng điểm cho “người nhà”.

Đã từ lâu, “ưu tiên cho con em trong ngành” là một “tập quán” không lấy gì tốt đẹp trong nhiều tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam. Tập quán này bị lên án vì nó tước đi cơ hội của nhiều người có năng lực nhưng không có cha mẹ, anh, em, chồng, vợ… là cán bộ trong ngành. Một mặt, nó tạo kẽ hở cho cơ chế xin-cho sinh sôi, nẩy nở trong các “ngành” khi cán bộ, nhân viên cấp dưới có “con em” luôn phải nịnh nọt, o bế cấp trên để mong có cơ hội đưa con em vào “ngành”; mặt khác nó làm triệt tiêu động lực phấn đấu của “con em ngoài ngành” vì họ biết, dù có giỏi cỡ nào, cũng khó lọt vào “ngành” khi ở đó luôn được “bao bọc” bởi một vòng tròn khép kín. Chưa hết, cơ chế phân biệt trong, ngoài “ngành” còn tạo điều kiện cho những người kém năng lực, thiếu phẩm chất đạo đức luôn có cơ hội “ăn sẵn” và dễ dàng chiếm giữ những vị trí “thơm” nhất trong các cơ quan thuộc “ngành”. Hệ quả là nhiều “con em trong ngành” không cần phải nỗ lực học tập để khẳng định mình vì biết rằng hễ cứ ra trường là đã có “ghế” dành sẵn do cha, mẹ lo trước.

Thiết nghĩ, đã đến lúc phải trừng phạt nghiêm khắc, không chỉ bằng hình thức xử phạt năm, mười triệu đồng, mà bằng cả việc xem xét tư cách của những người đứng đầu tổ chức có chủ trương phân biệt trong tuyển dụng và sử dụng lao động!

Nguyễn Hữu Long